Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

بهای تمام شده

نرم افزار بهای تمام شده

نرم افزار بهای تمام شده، مهمترین سیستم از مجموعه سیستمهای مالی است که وظیفه تامین نیازهای اطلاعاتی سطوح مختلف را جهت بکارگیری اهرم مهم مدیریتی برنامه ریزی و کنترل ، عهده دار است. اطلاعات بهای تمام شده محصولات ساخته شده و نیمه ساخته بعنوان حلقه ارتباطی بین برنامه ریزی و کنترل محسوب می‌شود و از طریق برقراری این ارتباط وانتقال مداوم اطلاعات است که حسابداری سنجش مسئولیت و انعطاف پذیری در تصمیمات مدیریت امکان پذیر خواهد شد.

نرم افزار بهای تمام شده یا سیستم حسابداری صنعتی بطور خلاصه وظیفه جمع آوری اطلاعات شامل هزینه‌ها ، میزان تولید محصولات و کالاهای نیمه ساخته ، مقادیر مصرف ، میزان موجودی پای کار در پایان دوره و … را به همراه اخذ اطلاعات مشابه به صورت پیش بینی ، جهت تهیه و تنظیم صورت قیمت تمام شده محصولات ساخته شده و نیمه ساخته و توصیف واریانس های ایجاد شده در عملیات طی دوره را عهده دار بوده و با تجزیه و تحلیل گزارشات و بررسی‌ راههای تولید و اعمال کنترل بر روی هزینه‌های مواد ، دستمزد و سایر هزینه‌های تولید روشهای تقلیل بهای تمام شده محصولات را بیان می‌کند.

شناسایی هزینه ها در بهای تمام شده

حسابداری بهای تمام شده طی فرآیندی هزینه‌ها را شناسایی ، اندازه گیری، طبقه بندی، تلخیص و جمع آوری می‌نماید که اصطلاحاً به آن هزینه یابی اطلاق می‌شود. همچنین نرم افزار بهای تمام شده سیستمی است که اطلاعات به وجود آمده در آن تواماً در سیستم‌ حسابداری مالی و حسابداری مدیریت مورد استفاده قرار می‌گیرد . در حسابداری مالی هنگام تهیه صورتهای مالی اطلاعات حسابداری بهای تمام شده تحت عنوان موجودی کالای پایان دوره مورد استفاده قرار گرفته و نیز در سیستم مدیریت، این اطلاعات در برنامه ریزی، کنترل و تصمیم گیری‌ها مورد بهره برداری قرار می‌گیرد.

در تعاریف حسابداری بهای تمام شده یا حسابداری صنعتی، هزینه به عنوان منابع فدا شده برای رسیدن به یک هدف خاص ، معرفی می‌گردد و همچنین علاوه بر هزینه‌های اضافی گذشته با هزینه‌های برآوردی و آتی یعنی منابعی که قرار است در آینده مصرف یا فدا شوند نیز سر و کار داریم . هزینه‌ها عموماً به دو بخش عمده تفکیک می‌گردند.

هزینه های مستقیم بهای تمام شده

هزینه‌های مستقیم که به هزینه‌هایی اطلاق می‌شوند که می‌توان آنها را به یک موضوع مشخص ارتباط دارد مانند مواد اولیه مصرف شده در یک واحد محصول و هزینه‌های غیر مستقیم که به هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که نمی‌توان آنها را به یک موضوع مشخص ارتباط داد مانند هزینه‌های انرژی و برق مصرفی در تولید ، لذا باید این هزینه‌ها را به طور عمومی و مشترک بین چندین موضوع هزینه تقسیم نمود . هزینه های غیر مستقیم بر مبنای روشهای مختلف تسهیم به موضوعات مختلف هزینه مانند محصولات تخصیص داده می‌شود.

هزینه‌های مستقیم خود به دو بخش منقسم میگردند که عبارتند از مواد مستقیم و دستمزد مستقیم . هزینه‌های مواد مستقیم به موادی اطلاق می‌گردد که به سهولت قابل ردیابی و تخصیص به یک واحد محصول تولید شده می‌باشد این مواد شکل ظاهری محصول را تشکیل داده و بدون مصرف این مواد تولید محصول غیر ممکن است . دستمزد مستقیم ، حقوق و دستمزد افرادی است که مستقیماً در تولید محصول نقش داشته‌اند و به سهولت قابل ردیابی و تخصیص به یک واحد محصول است.

هزینه های غیر مستقیم در بهای تمام شده

هزینه‌های غیر مستقیم معمولاً شامل هزینه‌های کارخانه به استثنای هزینه‌های مواد مستقیم و کار مستقیم است . به عبارتی هزینه‌هایی که نمی‌توان آنها را به سهولت به یک واحد محصول تخصیص داد و برای تخصیص این هزینه‌ها به محصول باید از فرآیند تخصیص و تسهیم استفاده نمود مانند هزینه‌های مواد غیر مستقیم ، کار غیر مستقیم و سایر هزینه‌های ساخت . برای هزینه های غیر مستقیم می‌توان به عنوان مثال به هزینه‌ مواد کمک مصرفی در تولید اشاره کرده و برای کار غیر مستقیم می‌توان به عنوان مثال به هزینه حقوق و مزایای سر کارگر و یا مدیر تولید و یا هزینه حقوق و مزایای انباردار ، نگهبان و … اشاره نمود.

سایر هزینه‌های ساخت شامل کلیه هزینه‌های غیر مستقیم به جز مواد غیر مستقیم و کار غیر مستقیم می‌باشد مانند هزینه‌به منظورهای تعمیرات و نگهداری ماشین آلات ، هزینه بیمه ماشین آلات ، هزینه سوخت ، آب ، برق و سایر هزینه‌های غیر مستقیم کارخانه . به جمع هزینه‌های مواد مستقیم، کار مستقیم و هزینه‌های سربار ساخت هزینه‌های ساخت یا هزینه‌های تولید و یا تمام شده تولید اطلاق می‌شود.

هزینه‌ های مرتبط با بهای تمام شده

علاوه بر این نوع هزینه‌ها هزینه‌های دیگری نیز هستند که نمی‌توان این هزینه‌ها را به عنوان هزینه‌های محصول قلمداد نمود . این هزینه‌ها در دوره وقوع در صورت سود و زیان انعکاس می‌یابند و تحت عنوان هزینه‌های عملیاتی طبقه بندی می‌شوند ، مانند هزینه‌های توزیع و فروش و هزینه‌های عمومی و اداری . این هزینه‌ها به عبارتی هزینه‌هایی هستند که نه به طور مستقیم و نه به طور غیر مستقیم با تولید هیچ گونه ارتباطی ندارند و به عنوان هزینه‌های دوره یا هزینه‌های اداری تشکیلاتی نامیده می‌شوند.

ماهیت تمام هزینه‌های فوق از نظر رفتاری نیز به دوبخش هزینه‌های ثابت و متغیر تفکیک میگردد . هزینه‌های ثابت هزینه‌هایی هستند که بدون توجه به تغییرات حجم تولید در دامنه معین از تولید بدون تغییر هستند مانند هزینه استهلاک ، هزینه بیمه ، اجاره ، عوارض و از این قبیل . هزینه ثابت در یک دامنه مربوط ثابت است ولی تغییرات حجم تولید آن هزینه‌های ثابت در دامنه‌های مختلف، تغییر می‌یابد . طبیعتاً هزینه‌های ثابت برای یک واحد محصول ، هر اندازه که تولید بیشتر باشد کمتر خواهد بود.

هزینه‌های متغیر هزینه‌هایی هستند که با توجه به تغییر در سطح تولید نیز تغییر می‌یابند . هزینه‌های متغیر در سطح کل تولید متغیر ولی در سطح هر واحد ثابت است . طبقه بندی هزینه‌ها برحسب رفتار هزینه‌ها به چگونگی واکنش هزینه‌ها در برابر تغییر در سطح فعالیت اشاره دارد به بیان دیگر مقصود از رفتار هزینه‌ها مدلی است که براساس آن یک هزینه مشخص نسبت به تغییر در سطح فعالیت واکنش نشان می‌دهد.

روشهای هزینه یابی بهای تمام شده

برای جمع آوری هزینه‌ها روشهای هزینه یابی مختلفی موجود است . در شرکت‌هایی که تولید محصولات به صورت انبوه و پیوسته صورت می‌گیرد بکارگیری نرم افزار قیمت تمام شده با روش هزینه‌یابی مرحله‌ای یا استاندارد مناسب است .

هزینه‌یابی مرحله‌ای روشی است برای اندازه گیری و گزارش قیمت تمام شده محصولات مشابهی که تولید آنها در یک سری عملیات تولیدی یکنواخت و بصورت انبوه و پیوسته صورت می‌گیرد . در هزینه‌یابی مرحله‌ای تأکید اصلی بر روی واحد یا مرکز هزینه می‌باشد . در هر واحد یا مرکز هزینه ، عملیات تولیدی مختلفی صورت می‌گیرد مانند واحد پرس یا بسته بندی.

معمولاً یک واحد محصول از دو یا چند واحد یا مرکز هزینه عبور می‌کند تا به انبار کالای ساخته شده برسد و در هزینه‌یابی مرحله‌ای هزینه های تولید هر مرکز هزینه به حساب موجودی کالای در جریان ساخت همان مرکز منظور می‌شود و گزارش هزینه تولید برای هر مرکز در پایان دوره زمانی معین تهیه می‌گردد.

هزینه یابی مرحله ای در بهای تمام شده

نرم افزار بهای تمام شده با رویکرد هزینه‌یابی مرحله‌ای معمولاً به چهار روش واقعی ، نرمال ، استاندارد و جذب قابل اجرا است . در هزینه‌یابی واقعی، کلیه عوامل تشکیل دهنده قیمت تمام شده محصول شامل هزینه‌هایی است که به طور واقعی انجام شده‌اند ولی در هزینه‌یابی نرمال، از عوامل قیمت تمام شده محصول ، هزینه‌های مواد مستقیم وکار مستقیم واقعی بوده ولی سربار کارخانه بصورت برآورده شده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در هزینه‌یابی استاندارد با استفاده از استانداردهای مواد مستقیم ، کار مستقیم و سربار کارخانه قبل از شروع سال مالی ، قیمت تمام شده محصول محاسبه و تعیین می‌گردد . روش جذب ترکیبی از روش واقعی و استاندارد است که در آن هزینه‌ها واقعی بوده ولی موادبری و کاربری محصولات استاندارد است و واریانسهای بسیاری را از عملکرد تولید بدست میدهد . این سیستم همه روشهای فوق را بطور کامل پوشش می‌دهد.

تسهیم هزینه‌ها در بهای تمام شده

هزینه‌های واقعی سربار کارخانه بصورت روزانه و به تفکیک مراکز هزینه در دفاتر ثبت میگردند . در صورتی که روش هزینه یابی واقعی باشد ، در پایان دوره حسابداری صنعتی ، هزینه‌های سربار مراکز خدماتی کارخانه با استفاده از یکی از روشهای مستقیم یک طرفه یا ریاضی دوطرفه به دوایر تولیدی تسهیم میگردد . تسهیم هزینه‌ها در دو بخش اولیه و ثانویه انجام می‌گیرد.

منظور از تسهیم اولیه این است که هزینه‌های سربار به تفکیک مراکز خدماتی و تولیدی ردیابی، شناسایی و بدهکار حساب مرکز هزینه مربوطه ثبت و انباشته شده و بر اساس میزان خدمات هریک از مراکز به یکدیگر بدهکار حساب هر یک معین میگردد . در تسهیم ثانویه هزینه‌های سربار انباشته شده در مراکز هزینه دوایر خدماتی کارخانه حاصل از تسهیم اولیه به مراکز هزینه دوایر تولید منتقل می‌گردند . برای انجام تسهیم باید مبانی مناسبی را تعیین نمود . برای مثال برای تسهیم هزینه‌های تعمیرات ساختمان از نسبت سطح زیر بنا و برای هزینه‌های رستوران از نسبت تعداد کارکنان و برای کنترل کیفی از مقدار محصول استفاده نمود.

کارکرد BOM و OPC در سیستم بهای تمام شده

فرمول ساخت محصولات در قالب دو ساختار که اصطلاحاً موادبری و کاربری اطلاق می‌شوند معرفی میگردد . BOM درختواره محصولات است که در آن در هر مرحله میزان مواد مصرفی و همچنین محصولات نیمه ساخته تولید شده را تا تکمیل محصول نهایی ترسیم میکند. OPC نشان دهنده مجموعه عملیاتی است که باید روی درخت محصولات انجام گیرد تا محصول نهایی تولید شود . هزینه مواد محصولات بر اساس BOM و هزینه‌های کار بر اساس OPC به محصولات تخصیص مییابد . ضایعات نیز همچون محصولات با همین شیوه قیمت گذاری میگردند و در هر مرحله تولید هزینه‌های مواد و کار آن‌ها قابل شناسایی است.

بر مبنای این دو استاندارد و با استناد به آمار تولید و مصرف مواد و نیز ظرفیت‌های موجود تولید و نیز هزینه‌های بدست آمده از مراحل تسهیم و همچنین موجودی های ابتدا و انتهای دوره ، بهای تمام شده محصولات طی دوره ، انتهای دوره ، ضایعات عادی و غیر عادی و نیز حاشیه سود یا زیان محصولات و هزینه‌های جذب نشده طی دوره بدست می‌آید .

انحراف معیار در بهای تمام شده

تفاضل آنچه در استانداردها وجود دارد با آنچه در عمل حادث گردیده واریانسهای بسیاری را موجب می‌شوند که نشاندهنده مطلوبیت یا عدم مطلوبیت عملکرد تولید بوده و با شناسایی آن‌ها به سادگی میتوان نقاط ضعف و قوت موجود را شناسایی نموده و همانند آنچه در کشورهای صنعتی دنیا بوقوع می‌پیوندد در جهت کاهش بهای تمام شده محصولات گام برداشت.

مراحل محاسبه بهای تمام شده محصولات و واریانسهای حاصل از انجام آن محاسبات که می تواند دستیابی به نقاط ضعف و قوت عملکرد تولید را نمایان سازد و نیز اطلاعاتی تولید نماید که ابزار تصمیم گیری در نحوه کاهش بهای تمام شده است ، برای تولیدکنندگانی که محصولات متعدد و با مراحل تولید چند گانه‌اند به قدری پیچیده است که انجام آن با روش دستی کاری تقریباً غیر ممکن است .

همچنین به دلیل پیچیدگی فراوان در انجام این محاسبات و اطلاعات وسیع و گسترده‌ای که برای انجام این محاسبات لازم است تاکنون نرم افزارهای بهای تمام شده موجود در ایران با ساده سازی عملکرد و کاهش تعداد محصولات بوسیله ادغام آن‌ها و نیز صرفنظر کردن از تهیه واریانسهایی که نفسِ سیستم قیمت تمام شده و حسابداری صنعتی به عنوان ابزار مدیریت به آن وابسته است آن را به فرآیندی دستی و بلااستفاده نزدیک نموده اند . لذا در عمل کارایی سیستم حسابداری صنعتی را در حد ابزاری برای پر نمودن اطلاعات ترازنامه‌ای و قانونی تنزل داده‌اند.

معرفی نرم افزار بهای تمام شده کاربن

نرم افزار بهای تمام شده کاربن که حاصل بیش از دو دهه تلاش برای طراحی و استقرار یک سیستم حسابداری صنعتی کاملاً مدرن در ایران است، تاکنون در صنایع متعددی از قبیل کاشی و سرامیک ، لاستیک ، قطعه سازی ، شیمیایی و غذایی اجرا و بهره‌برداری گردیده است . این نرم افزار قابلیت انجام دقیق‌ترین و پیچیده‌ترین محاسبات قیمت تمام شده را برای تولیدکنندگانی با محصولات بی‌شمار و مراحل تولید متعدد به تفکیک هر محصول ، نیمه ساخته‌ها ، ضایعات عادی و غیرعادی هریک دارا است . همچنین انحراف معیارهای بسیار جامعی را تهیه می‌کند که بتوان از آنها به عنوان ابزاری قدرتمند برای مدیریت در شرایط اقتصادی کنونی بهره برداری کرد.

این نرم افزار بر مبنای رویکرد هزینه‌یابی استاندارد که ویژه کارخانجات با تولید پیوسته و انبوه‌اند و بالاخص برای محاسبات بسیار پیچیده‌ مورد نیاز برای کارخانجات کاشی و سرامیک که در یک دوره معمولاً دارای بیش از ۳۰۰ محصول طی ۱۰ مرحله تولید اند و تنوع مواد اولیه و نیمه ساخته آنها گاه درخت محصول را طی یک دوره بالغ بر یک‌صد هزار قلم می‌نماید ساخته شده و دوره‌های بسیاری را در صنایعی از قبیل قند، کنسانتره، الکتریک، تسویه فلزات و غذایی با سربلندی پشت سر گزارده است.